GEZOND GELUK

GEZOND GELUK
Effecten van geluk op gezondheid en wat dat kan betekenen voor de preventieve gezondheidszorg

Verkenningstudie in het kader van het programma 'Gezond leven' van ZonMw
Door Ruut Veenhoven, Erasmus Universiteit Rotterdam



SAMENVATTING

†††††††††

Vragen

        Is het juist dat geluk bevorderlijk is voor lichamelijke gezondheid?

        Zo ja, wat kan dat dan betekenen voor de preventieve gezondheidszorg?

 

Begrippen

        Geluk wordt gedefinieerd als subjectieve voldoening met het leven als geheel.

        Gezondheid wordtopgevat in de beperkte betekenis afwezigheid van lichamelijke stoornissen.

        Levenskunst wordt dus opgevat als het vermogen om een gelukkig leven te leiden, in het bijzonder als het vermogen om een bevredigende levensstijl te ontwikkelen.

 

Onderzoek naar geluk

Geluk kan worden gemeten met enquÍtes. Uit onderzoek met die methode blijken grote verschillen tussen en binnen landen. Veel van die verschillen kunnen inmiddels verklaard worden. Geluk blijkt niet alleen afhankelijk van externe levenskansen, maar ook van individuele vermogens om die kansen te benutten. Allengs ontstaat ook meer zicht op consequenties van geluk. Eťn van die consequenties betreft het effect op lichamelijke gezondheid. Een en ander kan als volgt in schema worden gebracht:

____________________________________________________________

Determinanten †††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† Consequenties
__________________________________________________________________

 

Externe voorwaarden

Leefbaarheid samenleving††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† intieme relaties
††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††
Positie in samenleving†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††

 

geluk †††††††††††† ††††††††††††gezondheid

Innerlijke voorwaarden

Levensvaardigheid

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† gezondheidsgedrag
Levenswijze†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††

_____________________________________________________________________

 

 

Gebleken effect vangeluk op gezondheid

Geluk is sterk gecorreleerd met gezondheid en het verband blijkt goeddeels gevolg van een effect van geluk. Dat blijkt onder meer uit het feit dat geluk voorspellend is voor de levensduur, onafhankelijk van eerdere gezondheid. Vergelijking tussen landen toont dat het om een universeel verschijnsel gaat.


Kracht
Qua omvang is het effect vergelijkbaar met al dan niet roken; mensen die gelukkig zijn leven enkele jaren langer dan mensen die dat niet zijn. Dit is aangetoond in verschillende follow-ups van individuen over perioden van 10 tot 60 jaar.

Oorzaken
Hoewel nauwelijks nog kan worden betwijfeld dat geluk levensverlengend werkt, is nog niet goed duidelijke hoe dat precies werkt. Waarschijnlijk leidt onvrede met het leven tot activering van de stressresponse, wat diverse schadelijke reacties met zich meebrengt, zoals hogere bloeddruk en verminderde werking van het immuun systeem. Daarnaast pakt geluk ook gunstig uit op gezondheidsgedrag en op sociale ondersteuning.††

Nieuwe mogelijkheden voor gezondheidsbevordering
Als geluk inderdaad een substantieel effect heeft op de lichamelijke gezondheid, biedt dat een nieuwe ingang voor de preventieve gezondheidszorg. Dan kan gezondheid namelijk ook bevorderd worden door de mensen gelukkiger te maken. Het streven naar 'Health for all' valt dan samen met de utilitaristische moraal van 'The greatest happiness for the greatest number'. Dit biedt niet alleen nieuwe mogelijkheden tot interventie, maar verbreedt ook de ideologische basis voor gezondheidspreventie.

Veel van wat nu al gedaan wordt in het kader van de preventieve gezondheidszorg is ook bevorderlijk voor geluk b.v. bewegen en matig drinken. Geluk blijkt echter ook afhankelijk van andere zaken en daarom is ook nieuw beleid denkbaar dat primair gericht is op geluk. Enige mogelijkheden in dit verband zijn:

 

Verbreding van de voorlichting over 'Gezond Leven' naar 'Gelukkig Leven'
Het voornaamste doel daarbij is dan om mensen te informeren over de consequenties van gedrag op geluk zodat ze beter geÔnformeerde beslissingen kunnen nemen. Bij keuze voor een nieuwe baan moeten mensen bijvoorbeeld kunnen meewegen dat het verlies aan geluk door langere reistijd meestal niet opweegt tegen de winst door hoger salaris en bij keuze om een gezin te stichten moeten ze ook weten dat je daar meestal niet gelukkiger van wordt. Net als bij de gezondheidsvoorlichting zou voorlichting over geluk beperkt moeten blijven tot zaken die goed onderzocht zijn.

Ontwikkelen van methoden ter bevordering van levenskunst,
Bij levenskunst zijn verschillende vaardigheden in het geding, waarvan er vier vatbaar lijken te zijn voor verbetering door training, namelijk:

o       het vermogen om te genieten

o       het vermogen om te kiezen

o       het vermogen om in ontwikkeling te blijven

o       het vermogen om zin in het leven te zien

Bij ontwikkeling van interventies kan worden aangesloten bij de nieuwe 'positieve psychologie'.


Bevorderen van de ontwikkeling van het beroep van 'life-coach'.
Er zijn al wel wat interventies die versterking van levenskunst beogen, maar het aanbod is nog erg versnipperd en weinig geprofessionaliseerd. Een substantieel effect kan pas verwacht worden als er zich op dit terrein een echt beroep ontwikkelt. Als de tekenen niet bedriegen zit dat beroep er aan te komen en gaat het 'life-coach' heten. Ontwikkeling van dit beroep kan gestimuleerd worden door onderzoek te entameren naar het effect van trainingen en advisering. Dit kan onder meer door ondernemers op dat terrein uit te nodigen om hun cliŽnten aan systematische voor- en nameting te onderwerpen en die gegevens door een onafhankelijk instituut te laten analyseren. Dat moet dan duidelijk maken of cliŽnten er duurzaam gelukkiger van worden en wat voor interventies het meeste opleveren in wat voor gevallen. Met zo'n aanpak wordt een traject naar 'evidence based life coaching' ingezet en kan zich een werksoort ontwikkelen waar particulieren en verzekeraars voor willen betalen.

Nader onderzoek

Deze nieuwe manier van gezondheidsbevordering vereist nader onderzoek naar geluk en in het bijzonder onderzoek naar effecten op geluk van zaken waarin iets te kiezen valt, zoals opleiding, werk, relaties, tijdsbesteding en consumptie.

 

Rotterdam, januari 2006

 

Volledige tekst